BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO









Tài liệu
GIÁO DỤC ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ PHÒNG, CHỐNG THIÊN TAI Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ



(Lưu hành nội bộ)











Lời nói đầu
Thực hiện việc triển khai Dự án “Đưa các nội dung ứng phó với biến đổi khí hậu vào các chương trình giáo dục và đào tạo giai đoạn 2011-2015”, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức biên soạn tài liệu “Giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng, chống thiên tai” tích hợp vào dạy học trong các môn Vật lí, Hóa học, Sinh học, Địa lí và Công nghệ cấp trung học cơ sở, nhằm nâng cao nhận thức và trang bị cho học sinh những kiến thức và kĩ năng cơ bản về biến đổi khí hậu và phòng, chống thiên tai cũng như định hướng một số hoạt động dạy học cho giáo viên.
Tài liệu “Giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng, chống thiên tai ở trường trung học cơ sở” được cấu trúc gồm 2 phần:
Phần thứ nhất: Những vấn đề chung về ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng, chống thiên tai.
Phần thứ hai: Tích hợp nội dung giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng, chống thiên tai vào dạy học trong môn học.
Tài liệu đã được thẩm định và lấy ý kiến góp ý của các chuyên gia thuộc lĩnh vực chuyên môn. Chúng tôi trân trọng giới thiệu và mong được sự góp ý kiến của các đồng nghiệp để tài liệu thêm phần hoàn thiện.
Trân trọng cảm ơn!
Nhóm tác giả


Danh mục viết tắt:
BĐKH: Biến đổi khí hậu
PCTT: Phòng, chống thiên tai
GDPT: Giáo dục phổ thông
DHTH: Dạy học tích hợp
THCS: Trung học cơ sở
THPT: Trung học phổ thông
GV: Giáo viên
HS: Học sinh












Phần thứ nhất: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ PHÒNG, CHỐNG THIÊN TAI

1. Giáo dục ứng phó với biển đổi khí hậu
1.1. Các khái niệm về biến đổi khí hậu
1.1.1. Thời tiết
Thời tiết dùng để diễn tả trạng thái của khí quyển tại một địa điểm trong một thời gian nhất định, có thể là một giờ, một buổi, một ngày hay vài tuần. Ví dụ: Thời tiết hôm nay là mưa phùn, gió nhẹ. Thời tiết bao gồm các yếu tố như nhiệt độ không khí, độ ẩm không khí, gió, áp suất khí quyển… và những hiện tượng thời tiết như mưa, dông, lốc,… Thời tiết luôn luôn thay đổi. Ví dụ: Trời có thể mưa hàng tiếng liền và sau đó lại hửng nắng...
1.1.2. Khí hậu
Khí hậu là mức độ trung bình của thời tiết trong một không gian nhất định và trong khoảng thời gian dài, thường là vài thập kỉ hoặc hàng trăm năm và lâu hơn. Khí hậu mang tính ổn định tương đối. Ví dụ: Việt Nam có khí hậu nhiệt đới gió mùa. Ngoài ra, khí hậu còn bao gồm cả những thông tin về các sự kiện thời tiết khắc nghiệt (như bão, mưa lớn, những đợt nắng nóng vào mùa hè và rét đậm vào mùa đông) xảy ra tại một vùng địa lí cụ thể. Đây chính là những thông tin giúp chúng ta phân biệt khí hậu của những vùng có những điều kiện thời tiết trung bình tương tự nhau.
1.1.3. Biến đổi khí hậu
Thuật ngữ “Biến đổi khí hậu” được dùng để chỉ những thay đổi của khí hậu vượt ra khỏi trạng thái trung bình đã được duy trì trong một khoảng thời gian dài, thường là một vài thập kỉ hoặc dài hơn, do các yếu tố tự nhiên và/hoặc do các hoạt động của con người trong việc sử dụng đất và làm thay đổi thành phần của khí quyển.
Cụm từ “Hiện tượng nóng lên toàn cầu” đôi khi được sử dụng đồng nghĩa với BĐKH, nhưng chúng không phải là một. Hiện tượng nóng lên toàn cầu là xu hướng tăng lên về nhiệt độ trung bình của Trái Đất, còn BĐKH là khái niệm rộng hơn chỉ những thay đổi lâu dài của khí hậu trong đó bao gồm cả về nhiệt độ, lượng mưa, mực nước biển dâng và rất nhiều các tác động tới tự nhiên và con người. Khi các nhà khoa học nói về vấn đề BĐKH, họ quan tâm tới hiện tượng nóng lên toàn cầu gây ra bởi các hoạt động của con người.
Như vậy, BĐKH là sự thay đổi